Υγειονομικές εφαρμογές / Απεντομώσεις / Παράσιτα


ΚΑΤΣΑΡΙΔΕΣ ΨΥΛΛΟΙ
ΚΟΡΙΟΣ ΣΚΟΡΠΙΟΣ
ΣΚΟΥΛΗΚΙΑ ΣΑΡΑΝΤΑΠΟΔΑΡΟΥΣΑ
ΣΦΗΚΕΣ ΣΚΟΡΟΣ ΤΩΝ ΡΟΥΧΩΝ
ΜΥΓΕΣ ΔΡΟΣΟΦΙΛΑ Ή ΜΥΓΑΚΙ ΤΩΝ ΦΡΟΥΤΩΝ
ΜΥΓΑΚΙΑ ΦΡΕΑΤΙΩΝ ΨΑΡΑΚΙ Ή SILVER FISH
ΜΥΡΜΗΓΚΙΑ ΞΥΛΟΦΑΓΑ
ΚΟΥΝΟΥΠΙΑ


ΚΟΥΝΟΥΠΙΑ

Ανήκουν στην οικογένεια Culicidae και αριθμούν 3.500 είδη. Είναι τα σημαντικότερα αιμομυζητικά αρθρόποδα. Ο βιολογικός τους κύκλος είναι αυγά, προνύμφη, νύμφη και ακμαίο. Τσιμπάνε (νύσσουν) μόνο τα θηλυκά ενήλικα κουνούπια. Το αίμα που προσλαμβάνεται από τα θηλυκά κουνούπια χρησιμοποιείται για την παραγωγή των αυγών και είναι γι΄ αυτά πηγή ενέργειας. Αυτή η συμπεριφορά των θηλυκών κουνουπιών είναι πολύ σημαντική για την επιδημιολογία της μετάδοσης των ασθενειών. Τα θηλυκά προκειμένου να πάρουν το γεύμα με αίμα έχουν αναπτύξει ένα σύνθετο σύστημα εντοπισμού δυνητικών ξενιστών. Ο εντοπισμός του ξενιστή βασίζεται σε οσφρητικά, οτπικά και θερμικά ερεθίσματα. Το κύριο οσφρητικό ερέθισμα προκαλειται από το CO2 που παράγεται κατά τη διαδικασία της αναπνοής. Η ύπαρξη στάσιμου νερού αποτελεί τη προϋπόθεση προκείμενου να ολοκληρωθεί ο βιολογικός του κύκλος Σε όποιο στάδιο ανάπτυξης και αν βρίσκονται τα άτομα του πληθυσμού αναπτύσσονται και επιβιώνουν σε αποκλειστικά υδρόβιο περιβάλλον (εκτός από εκείνο του ακμαίου). Οι βασικές εστίες αναπαραγωγής των κουνουπιών είναι οι βάλτοι, οι λίμνες, τα έλη, οι ορυζώνες, οι βόθροι, τα φρεάτια, οι δεξαμενές και γενικά οποιοσδήποτε χώρος που μπορεί να φιλοξενήσει μικρή ή μεγάλη ποσότητα νερού.

Η σπουδαιότητα των κουνουπιών, εκτός του ότι προκαλούν όχληση στον άνθρωπο και δυσχεραίνει τη διαβίωση και την οικονομική δραστηριότητα του ανθρώπου, από υγειονομικής σημασίας έγκειται κατά κύριο λόγο ότι είναι ενδιάμεσοι ξενιστές των παθογόνων της ελονοσίας, του κίτρινου πυρετού, του Δάγκειου πυρετού, του πυρετού του Δυτικού Νείλου. και αρκετών φιλαριάσεων.

Υποοικογένειες
  • Anophelinae (Anopheles) -ελονοσία
  • Culicinae (Culex, Aedes, Culiseta, Mansonia κ.α.) – κίτρινος & δάγκειος πυρετός, εγκεφαλίτιδες
  • Toxorynchitinae – ωφέλιμα


Στην Ελλάδα απαντώνται περίπου 50 είδη και αυτά ανήκουν σε τρία κυρίως γένη.

Α) Aedes : Προκαλούν ιδιαιτέρως έντονη ενόχληση, τόσο κατά την ώρα της ανατολής, όσο και της δύσης. Έχουν τη δυνατότητα και την ικανότητα να πετούν σε απόσταση μεγαλύτερη των 40 χιλιομέτρων. Διαφέρουν από το κοινά κουνούπια, γιατί ο θώρακάς τους έχει χρώμα ασημί. Αναπαράγονται τόσο σε ορυζώνες, όσο και σε φυσικά συστήματα, σε αλμυρά έλη, σε δεξαμενές βρόχινου νερού μετά από πλημμύρες.
Οι προνύμφες τους ζουν 5-10 ημέρες και τα τέλεια έντομα 20-40 ημέρες.

Το κουνούπι Τίγρης ή Aedes Albopictus διαφέρει από τα άλλα κουνούπια ως προς το χρώμα του που είναι μαύρο και στην πλάτη του έχει άσπρες ραβδώσεις ενώ στα πόδια του άσπρους δακτυλίους. Τσιμπάει κυρίως τη νύχτα αλλά πολλές φορές είναι ενεργά και την ημέρα. Μάλιστα προτιμάει σαν μέρη τους αστραγάλους και τα γόνατα.

Β) Anopheles : Όλη την ημέρα αναπαύονται και τη νύκτα δραστηριοποιούνται. Έχουν τη δυνατότητα να πετούν σε απόσταση μέχρι 2-3 χιλιόμετρα. Όταν κάθονται, η προβοσκίδα τους, το κεφάλι και το σώμα τους, ευρίσκεται σε μία ευθεία, αυτή δε η στάση τους είναι που τα κάνει να ξεχωρίζουν από τα άλλα γένη.
Τα αρσενικά κρέμονται κάτω από τα φύλλα των φυτών και ρουφούν τους χυμούς τους και τα θηλυκά επιδίδονται στο να ρουφούν το αίμα.

Οι τόποι αναπαραγωγής τους είναι οι ορυζώνες και τα φυσικά συστήματα. Ζουν από 18 μέρες έως και 4-5 εβδομάδες.

Γ) Culex : Λέγεται και ασιατικό κουνούπι, δραστηριοποιείται και γίνεται έντονα ενοχλητικό τη νύκτα. Δύναται να πετά σε απόσταση έως 1,5 χιλιόμετρα. Είναι το κοινό κουνούπι.. Τα αυγά του τα τοποθετεί κατά ομάδες στην επιφάνεια του νερού, ζει 10-15 μέρες . Αναπαράγεται στο αστικό σύστημα, δηλαδή όπου υπάρχουν εστίες υψηλού οργανικού υλικού, όπως βόθροι, κτηνοτροφικά λύματα, κ.λ.π..

ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ

Ελονοσία ( μεταδίδεται από είδος Anopheles)
Ήταν γνωστή από τον Ιπποκράτη. Στην Ελλάδα η ελονοσία προκαλούσε σοβαρά προβλήματα μεταξύ των ετών 1921 και 1937. Εκτός από τους θανάτους που προκλήθηκαν και η ζημιά στην οικονομία ήταν σοβαρή, τόσο με τη μορφή δαπανών για τη θεραπεία των ασθενών όσο και λόγω της ανικανότητας να εργασθούν. Το 1973 η Ελλάδα χαρακτηρίσθηκε χώρα ελεύθερης ελονοσίας όμως τα τελευταία χρόνια είναι ορατός ό κίνδυνος επανεμφάνισης της. (2011 -32 κρούσματα, 2012- 66 κρούσματα κυρίως στην περιοχή της Λακωνίας).

Πυρετός του Δυτικού Νείλου (ΠΔΝ- Culex sp., το Aedes sp. και Ochlerotatus sp.)
Είναι ίωση, μερικές φορές νευροτρόπος. Το 80% των περιπτώσεων μόλυνσης ανθρώπων είναι ασυμπτωματική, στο 20% παρουσιάζονται συμπτώματα και το 1% οδηγελίται σε εγκεφαλίτιδα, μηνιγγίτιδα ή οξεία χαλαρή παράλυση. Η Ευρώπη αντιμετωπίζει επιδημίες του ΠΔΝ από το 1960. Τα πτηνά αποτελούν δεξεμανές του ιού και τα μεταναστευτικά πουλιά παίζουν σημαντικό ρόλο στην επιδημιολογία του. Το 2010 είχαμε κρούσματα στην ευρύτερη περιοχή της Θεσσαλονίκης και όχι μόνο

Δάγκειος και κίτρινος πυρετός ( Μεταδίδεται από Aedes)
Είναι η σοβαρότερη ιογενής νόσος του ανθρώπου που μεταδίδεται με τα κουνούπια. Κατά τα έτη 1927-28 Η Ελλάδα επηρεάσθηκε σοβαρά, με 1.000.000 κρούσματα και περισσότερους από 1.500 θανάτους. Μια παρόμοια κατάσταση συνέβη με τον κίτρινο πυρετό, που ενδημεί στην κεντρική Αφρική και νότιο Αμερική. Ωστόσο, σε αντίθεση με την περίπτωση του Δάγκειου Πυρετού, ο επαρκής εμβολιασμός διατηρεί τον αριθμό των εισαγόμενων κρουσμάτων σε αρκετά χαμηλά επίπεδα


ΧΡΗΣΙΜΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ
Αντιμετώπιση ακμαίων κουνουπιών
Υπολειμματικοί ψεκασμοί (γύρω από τις εστίες αναπαραγωγής, παρακείμενους θάμνους, εξωτερικές επιφάνειες κτιρίων)
Καπνισμοί εσωτερικών χώρων( καπνογόνες σπείρες, ηλεκτροθερμαινόμενα πλακίδια, εντομοαπωθητικά υγρά)
Ατομική προστασία (χρήση απωθητικών ουσιών σε μορφή λοσιόν., γαλακτώματος, στικ, αερολύματος, μηχανική προστασία του χώρου διαβίωσης με τοποθέτηση λεπτών πλεγμάτων στις πόρτες-παράθυρα, κουνουπιέρες κ.λ.π δεν πρέπει να ξεχνάμε και άλλα ανοίγματα όπως τις καμινάδες των τζακιών που πρέπει να κλείνονται όταν δεν χρησιμοποιούνται))

Για να περιορίσουμε την ύπαρξη των κουνουπιών στις αυλές μας συνιστούμε συχνό έλεγχο όλων εκείνων των επιφανειών όπου μπορούν να λιμνάζουν νερά. Ακόμη δεν αφήνουμε εκτεθειμένα δοχεία με νερό, φροντίζουμε να αδειάζουμε τα πιατάκια των γλαστρών από το νερό που πολλές φορές συγκεντρώνεται σε αυτά (1-2 φορές την εβδομάδα) και απομακρύνουμε οποιοδήποτε αντικείμενο μπορεί να φιλοξενήσει ποσότητες βρόχινου νερού. Φροντίζουμε να διατηρούνται καθαρά τα λούκια (φύλλα, χώμα, κλαδιά κ.α.) και καλύπτουμε με σίτες τους αγωγούς εξαερισμού των βόθρων.